معرفی

مقدمه

با توجه به اهمیت روز افزون علوم خاک در بهبود وضع جوامع بشری و نقش انجمن­های علمی به عنوان تشکل­های غیر دولتی و مردم­نهاد در توسعه علمی و اجرایی جامعه، انجمن علوم خاک ایران با هدف شناساندن همه جانبه این علوم و اعتلای کیفیت آن در زمینه‌های آموزشی، پژوهشی، و اجرایی تشکیل شده است. رسالت این انجمن، تلاش در گسترش علوم خاک در ابعاد نظری و عملی از طریق نشریات و رسانه­های جمعی، برگزاری همایش­های تخصصی و علمی، کارگاه های آموزشی، برنامه­های ترویجی برای عموم مردم، جلسات هم­اندیشی و مباحث کارشناسی با مسئولین و قانون­گذاران، در رابطه با اهمیت منابع خاک در تولید محصول و تامین امنیت غذایی، حفظ سلامت محیط زیست، استفاده بهینه از اراضی، و پایداری منابع، در راستای توسعه پایدار کشور می­باشد.

اهداف و برنامه­ های راهبردی انجمن علوم خاک ایران:

  1. آگاهی بخشی به جامعه و افزایش اطلاعات عمومی اقشار مختلف مردم در مورد خاک.
  2.  ترویج فرهنگ و روش های درست بهره برداری پایدار از خاک و جلوگیری از استفاده نا به جا و بی رویه از آن.
  3.  پاسداری از منابع خاک کشور و حفاظت آن در برابر تخریب های فیزیکی، شیمیایی و زیستی.
  4.  پیشبرد مرزهای دانش خاک با بهره گیری از کارشناسان علوم خاک کشور.
  5.  تقویت موقعیت رسمی، سازمانی و تشکیلاتی علوم خاک در کشور و ارتقاء جایگاه کارشناسان مربوطه در جامعه.
  6.  ایجاد هماهنگی و ارتباط بیشترکارشناسان علوم خاک کشور در زمینه های پژوهشی، آموزشی و اجرایی.
  7.  تقویت ارتباطات بین المللی مؤسسات آموزشی، پژوهشی، و اجرایی مرتبط با خاک.
  8.  افزایش همکاری کارشناسان علوم خاک کشور با سازمان های دولتی و دستگاه­های اجرایی.
  9.  قانونمندکردن بهره برداری از خاک­های کشور از طریق ارتباط با دستگاه­های قانون­گذاری و پیگیری مستمر.

 

تاریخچه و فعالیت­های گذشته

انجمن علوم خاک ایران با نام انجمن گروه خاک شناسی از سال 1351 در دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران (کرج) با هدف همبستگی بیشتر بین دانشجویان و اعضای آموزشی، بحث و تبادل نظر در مسائل آموزشی و همکاری در تشکیل کنفرانس ها و گردش های علمی با 5 نفر اعضای هیأت مدیره و عضویت 24 نفر مؤسس تشکیل، و اولین کنگره خاک­شناسی درهمان سال در دانشکده کشاورزی کرج برگزار گردید. این انجمن در سال 1353 تحت شماره 1614 با نام انجمن خاک شناسی به ثبت رسید. در سال  1354، با تجدید انتخاب اعضای هیأت مدیره و رئیس انجمن و تداوم فعالیت­ها، دومین کنگره خاک­شناسی در دانشگاه شیراز برگزار شد. در دهه 70-1360، انجمن فعالیت قابل توجهی نداشت. در سال 1371، با تلاش و پی‌گیری اساتید دانشگاه تهران و اعضای هیأت علمی مؤسسه تحقیقات خاک و آب با برگزاری سومین کنگره علوم خاک ایران در دانشکده کشاورزی کرج و تشکیل اولین هیأت مدیره دوره جدید با انتخاب 5 نفر عضو اصلی و دو نفر عضو علی البدل، فعالیت دوباره انجمن آغاز و مقدمات تشکیل کنگره چهارم در اصفهان در سال 1373 فراهم گردید. از آن سال به بعد کنگره­های دوسالانه انجمن به­صورت منظم در مناطق مختلف کشور تشکیل گردیده است. در این گنگره­ها ضمن ارائه آخرین دست­آوردهای علمی و یافته های تحقیقاتی علوم خاک در ایران و جهان، با تشکیل مجمع سالانه آنجمن، فعالیت های هر دوره توسط هیأت مدیره تشریح گردیده و در زمان­های مقتضی با برگزاری انتخابات نسبت به تعیین اعضای جدید هیات مدیره اقدام گردیده است. بیانیه پایانی هرکنگره نیز باتوجه به مسائل مطروحه تدوین و به تصویب اعضا می­رسد که مشتمل بر توصیه‌های کارشناسی در مسائل مختلف علوم خاک بوده و برای پیگیری به سازمان های ذیربط ارسال می­گردد. جدول 1 فهرست کنگره های علوم خاک ایران را نشان می­دهد.

جدول 1 ـ کنگره‌های علوم خاک ایران از سال 1351 تا 1392

سال برگزاری

محل برگزاری

نام کنگره

1351

دانشکده کشاورزی کرج

اولین کنگره علوم خاک

 1354

دانشگاه شیراز

دومین کنگره علوم خاک

 1371

دانشکده کشاورزی کرج

سومین کنگره علوم خاک

1373

دانشگاه صنعتی اصفهان

چهارمین کنگره علوم خاک

 1375

آموزشکده کشاورزی کرج

پنجمین کنگره علوم خاک

 1378

دانشگاه فردوسی مشهد

ششمین کنگره علوم خاک

 1380

دانشگاه شهرکرد

هفتمین کنگره علوم خاک

 1382

دانشگاه گیلان

هشتمین کنگره علوم خاک

 1384

مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری

نهمین کنگره علوم خاک

 1386

پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

دهمین کنگره علوم خاک

 1388

دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

یازدهمین کنگره علوم خاک

 1390

دانشگاه تبریز

دوازدهمین کنگره علوم خاک

 1392

دانشگاه اهواز

سیزدهمین کنگره علوم خاک

در سال 1381، پس از مذاکرات گسترده بین انجمن علوم خاک، گروه علوم خاک دانشگاه تهران، و موسسه تحقیقات خاک و آب، باتوجه به نیاز روزافزون توجه به جایگاه و اهمیت منابع خاک در جامعه و ضرورت تبیین هرچه بیشتر نقش خاک در اقتصاد، بهداشت، و محیط زیست کشور، و پیگیری ارتقاء جایگاه تشکیلاتی، تهیه زیرساخت­ها، و تقویت و بهبودسیاست­گزاری­های مربوط به منابع خاک، اولین همایش یک­روزه علوم خاک ایران در دانشگاه تهران با حضور بیش از 70 نفر از پیش­کسوتان علوم خاک، مدیران گروه­های علوم خاک ونمایندگان دانشجویان ، مدیران موسسه تحقیقات خاک و آب، و سایر مراکز مربوطه تشکیل و مباحث مختلف مورد بررسی و کنکاش قرارگرفت. با توجه به رضایت و استقبال شرکت کنندگان در این جلسه، مقرر گردید که این همایش­ در سال­های آتی نیز برگزارگردد. در جدول 2 فهرست همایش های برگزار شده در سال­های مختلف ارائه گردیده است.  

جدول 2 ـ همایش­های ملی علوم خاک ایران از سال 1381 تا 1392

  زمان برگزاری

 محل برگزاری

 نام همایش

بهمن 1381

پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

اولین همایش علوم خاک ایران

آبان 1383

  دانشگاه صنعتی اصفهان

دومین همایش علوم خاک ایران

بهمن 1385

  دانشگاه تربیت مدرس

سومین همایش علوم خاک ایران

بهمن 1386

پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

چهارمین همایش علوم خاک ایران

بهمن 1387

پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

پنجمین همایش علوم خاک ایران

اردیبهشت 1388

دانشگاه شهید چمران اهواز

ششمین همایش علوم خاک ایران

بهمن 1389

دانشگاه بوعلی سینا - همدان

هفتمین همایش علوم خاک ایران

اسفند 1390

دانشگاه شاهد

هشتمین همایش علوم خاک ایران

بهمن 1391

موسسه تحقیقات خاک و آب

نهمین همایش علوم خاک ایران

آذر 1392

دانشگاه تربیت مدرس

دهمین همایش علوم خاک ایران

 اسفند 1393

پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

یازدهمین همایش ملی علوم خاک ایران

در سال 1391، در روز 15 آذر (مصادف با پنجم دسامبر) که از طرف اتحادیه بین­المللی علوم خاک به عنوان روزجهانی خاک تعیین گردیده است، مراسم بزرگداشتی توسط گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تهران با همکاری انجمن علوم خاک در پردیس کشاورزی دانشگاه تهران برگزار گردید. در این مراسم معاونین وزارت کشاورزی و سایر مسئولین ذیربط به بحث در مورد اهمیت جایگاه خاک در جامعه پرداختند و از تمبر ویژه روز جهانی خاک در ایران رونمایی شد. مراسم مشابهی نیز در سال 1392 و هم­زمان با برگزاری دهمین همایش ملی سالانه در دانشگاه تربیت مدرس به اجرا در آمد. بزرگداشت این روز درسال­های آتی نیز در دستورکار انجمن علوم خاک ایران می­باشد.

از سال 1373، تدوین آگاهی­نامه انجمن به تصویب هیأت مدیره رسید و از آن زمان تا سال1392 جمعاً‌ 36 شماره آگاهی نامه مشتمل بر اخبار و رویدادها، گزارش فعالیت­ها، معرفی واحدهای تحقیقاتی و خبرگان علوم خاک، تازه­های نشر، نحوه پذیرش اعضا، و سایر موارد ضروری انتشار یافته است.

از سال 1378 با پی‌گیری اعضای انجمن و همکاری مؤسسه تحقیقات خاک و آب، مجله علوم خاک و آب که قبلاً به صورت مجموعه مقالات بود با اخذ امتیاز و مجوز لازم از وزارت فرهنگ و آموزش عالی به صورت مشترک بین انجمن علوم خاک ایران و مؤسسه تحقیقات خاک و آب منتشر شد که در حال حاضر به عنوان مجله "پژوهش­های خاک" نامیده می­شود. تا کنون ......... جلد از این نشریه انتشار یافته است. از سال 1388 قراردادی بین انجمن علوم خاک ایران و دانشگاه کشاورزی گرگان جهت انتشار مجله علمی ـ پژوهشی با عنوان "مدیریت خاک و تولید پایدار" منعقد گردیده است. درسال 1392 نیز مجله علمی- پژوهشی جدیدی تحت عنوان "زیست­شناسی خاک" به جمع مجلات انجمن پیوست. انتشار قریب­الوقوع یک مجله علمی- پژوهشی به زبان انگلیسی و یک مجله علمی –پژوهشی فارسی نیز در دستورکار انجمن قرار گرفته است.

انجمن علوم خاک ایران عضو رسمی اتحادیه بین المللی علوم خاک می‌باشد. این انجمن درحال حاضر با تشکیل کارگروه روابط بین­الملل درنظر دارد فعالیت­ ها و ارتباطات خود در سطح جهانی را گسترش دهد.